Utrecht aan Zee

Reacties / toespraak Lijnen van Verbeelding | 28 sep 2010

ballon

Toespraak bij de premiere en eerste reacties tot 29 september

 

Dank je wel, Herman. En u allen, hartelijk welkom op deze première van Lijnen van Verbeelding, een film in de serie Utrecht aan Zee, films die ik maak samen met beeldend kunstenaar Henk van der Haar.

We vertoonden er al een aantal op het festival en er volgen er meer, voor de Vrede van Utrecht in 2013.

 

Dit jaar gaat het slechts om een film van 12 minuten. Het is waarschijnlijk de enige kans in mijn leven een inleidend praatje te houden dat langer duurt dan de film.

,

Meestal maak ik lange films in verre landen, en ze worden over de hele wereld vertoond, van Japan tot Hollywood. Ze nodigen me dan vaak uit, geven me zelfs regelmatig prijzen, dus er is geen enkele reden daarmee op te houden.

 

Maar ik woon ook al lang in Utrecht. En daar had ik nooit iets mee gedaan.

 

Over deze stad wordt vaak een beetje neerbuigend gesproken. Er zou niet veel gebeuren. Een stad van bange katholieken, noemde iemand het ooit in de gemeenteraad. Bevolkt door Brabanders en Limburgers die als ze gingen studeren niet verder durfden dan Utrecht, vooral niet naar het grote en gevaarlijke Amsterdam. Joop Visser maakte er zijn beroemde lied over, dat eindig met: Utreg, Utreg, klein burgerlijk moeras. De wereld zou veel mooier zijn als Utreg er niet was.

 

En in de vorige eeuw was het zeker waar, dat het klimaat vooral voor  kunstenaars slecht was. En toen ik dan ook met Henk aan deze serie begon was het met die gedachte. Ik had net het boek van Jan Juffermans gelezen: Met Stille Trom. De titel zegt eigenlijk alles. Als je vroeger niet deugde werd je met stille trom buiten de stadsmuren begraven. Juffermans geeft mooie voorbeelden van een verstikkend culturele klimaat in de stad. Over de tijd dat de schilderijen van Joop Moesman werden weggehaald uit Kunstliefde. En Gerrit Rietveld zijn huis aan de Prins Hendriklaan nooit had kunnen bouwen als de betreffende ambtenaar niet gedacht had dat het dak van het buurhuis onderdeel was van het ontwerp. Hij zou gezegd hebben: “er zit een schuin dakkie op dus het zal wel goed wezen.”

U  begrijpt, ik vond dat uiterst inspirerend: Kunstenaars en hun ongemakkelijke verhouding met de overheid. Kunstenaars die dan toch heel bijzondere dingen maakten.

 

En toen zag ik op een Saenredam tentoonstelling in het Centraal Museum een schilderij met als titel “de Mariakerk aan Zee”, de basis van het affiche van Utrecht aan Zee, de dvdhoes en de website utrechtaanzee.nl. Het schilderij was toegeschreven aan Antonie van Beerstraten en werd geschilderd in 1632. En ook dat jaar is van belang.

 

In de zeventiende eeuw slibde de oude Rijn steeds meer dicht, en Utrecht werd voorbijgestreefd door Amsterdam en Rotterdam. De stadsbestuurders bedachten een plan: een verbinding maken met zee. Dan zouden ze die andere steden wel weer inhalen. Het moest binnen de grenzen van het bisdom, dwars over de heuvelrug. Er zijn nog tekeningen van. Dat kanaal is er zoals u weet nooit gekomen. Maar er was wel dat prachtige schilderij. Wij zouden dat nu een ironisch commentaar noemen op de plannen van de gemeente.

 

Voor de eerste serie films gingen we dan ook op zoek naar echte Utrechtse kankeraars. Ik noemde Joop Moesman al, die de stad ontvluchtte naar Schalkwijk, waar hij zijn beroemde schilderij Afscheid maakte. Daarin zie je de Dom in zee verdwijnen. En we maakten een mooi filmpje over saxofonist Gijs Hendriks, die ergens zegt: 't is geen stad en 't is geen dorp, het is gewoon helemaal niks.

 

Maar ik ben er, al filmende, achter gekomen, dat het nu een veel leukere stad is dan ik ooit gedacht had. Overal werken creatieve geesten aan de meest waanzinnige projecten waarvan we er al een aantal gefilmd hebben. En ik bekijk de stad nu met andere ogen.

 

Van de eerste 12 films is een dvd gemaakt, 12 films van elk 12 minuten, een lengte die paste in het culturele programma van RTV Utrecht, die ook meedoen aan de serie. Die dvd – met 12 mini affiches - heeft het heel goed gedaan, en werd door de gemeente zelfs ter promotie meegenomen naar andere steden.

 

De bestuurders van Utrecht gaan door, ook in de 22e eeuw. Nu zijn er grote plannen voor de Vrede van Utrecht in 2013 en begint de campagne voor Culturele Hoofdstad van Europa, in 2018.

 

Maar nu worden de kunstenaars daarbij ingeschakeld. En ook onze korte films worden bij die campagnes gebruikt. We maken dan ook een nieuwe serie, die – samen met de vorige – in een groot aantal talen, zelfs in het Japans, een unieke culturele plattegrond van de stad zal vormen.

 

Op de website Utrecht aan zee.nl kan iedereen dan iedereen zien hoe er in elk deel van de stad een verhaal over een kunstenaar aan een creatief proces begint. Ik ga daar volgend jaar aan beginnen, aan die tweede serie, want het moet allemaal voor 2013 klaar zijn en wordt eind 2012 door RTV Utrecht uitgezonden.

 

Maar film heeft zo haar eigen wetten. Toen op 21 juni van dit jaar Nijntje jarig werd – ze werd 55, je ziet het niet – besloten we er dit jaar toch alvast een te maken. Een film over de aardigste en meest succesvolle kunstenaar die – nog steeds – in Utrecht woont en werkt: Dick Bruna. Hij is 83, fietst nog elke dag naar zijn atelier in de binnenstad en maakt daar nog steeds zijn wereldberoemde lijnen. In onze film Lijnen van Verbeelding proberen we in 12 minuten – dat is kort en lastig –  een hommage aan hem voor de serie te maken.

 

Dick was enthousiast en heeft ons het volledige vertrouwen gegeven er iets moois van te maken. Maar van premières moet hij als wereldberoemde – maar zeer bescheiden – kunstenaar niks hebben. Hij wenst ons heel veel succes vanavond en ik heb beloofd hem alles te vertellen: de reacties, hoeveel mensen er waren, en we zullen hem het applaus laten horen. Als u uw mening vandaag nog mailt dan print ik die voor hem uit. Graag uw mening naar info@drsfilm.tv

 

Dank aan Mercis en de AVRO, voor de mooie beelden die we van hen mochten gebruiken. De AVRO maakte ook de hoofdfilm van vanavond: Onbelangrijk Belangrijk, een film die Pamela Sturhoofd maakte over een andere Utrechtse kunstenaar: Herman van Veen. Maar geniet u eerst van onze korte film: Lijnen van Verbeelding!

 

Eerste reacties:

 

Beste Jan en heer Bruna,

 

Met veel plezier heb ik gisteravond gekeken naar de première van de film over Dick Bruna. Vooral de heldere beeldtaal in de compacte biografie voelde aan als een logische gevolg op het heldere werk van de heer Bruna. Prachtig om zo compact een beschrijving te zien weergegeven. Omdat ik zelf ook elke ochtend via de Nieuwe Gracht naar mijn werk aan het Pieterskerkhof fiets (wij maakten soms zelfs fietsend een kort babbeltje) maakte de betrokkenheid groter. Wat is het een feest om elke dag zo te mogen beginnen. Ik zie uit naar deel 2.

 

Met dank en groet,

Otto Nelemans, Utrecht

 

 

Beste Jan, beste Dick,

 

We hebben genoten van de film Lijnen van Verbeelding.

 

Willem Sandberg zei dat een schilderij van Piet Mondriaan geen schilderij en wanddecoratie was, maar ‘een oproep tot levensvernieuwing’. Mag ik voorzichtig en bovenal nederig heel eventjes in de schoenen van Sandberg staan en zeggen dat het werk van Dick geen tekenwerk of afbeelding behelst, maar een ‘oproep tot levensvernieuwing’. Lang leve Matisse, Leger, Rietveld en Mondriaan.

 

Hartelijk bedankt voor de genereuze uitnodiging,

Ook namens Yvonne,

 

Edwin Jacobs, directeur Centraal Museum, Utrecht

 

 

Wat n mooi filmpje over Dick Bruna! Jammer dat ie zo kort is. Komt er nog n vervolg? We hebben genoten.

Arnold van Odijk, Van Odijk advocaten, Utrecht

 

Via Twitter:

Premiere op NFF: 1e film in reeks Utrecht aan Zee, prachtig portret van Dick  Bruna. Hele reeks over Utrechtse kunstenaars klaar in 2013!

Peter de Haan, directeur Vrede van Utrecht

 

Lieve Jan,

Dank je wel dat je Dick Bruna hebt opgenomen in jouw mooie documentaire serie "Utrecht aan zee", Saar Weidema, Utrecht

 

Wat een prachtig filmpje ! En dat Nijntje over de hele wereld leeft was voor mij echt verrassend ; ze heeft nu een vaste plek on m'n hart en de groeiende schaar kleinkinderen zullen daar  van genieten. Ook Utrecht komt met mooie plaatjes tot z'n recht . En de schepper van Nijntje ! Fijn om even in de "werkplaats te mogen meekijken ; "de kunst van het weglaten" die ruimte biedt aan eigen creatieve invulling door het kind.

Bedankt Jan !  En dank ook aan de schepper van Nijntje.

Clasina Pieper, Den Haag

 

Prachtige film, mooie beelden, leuk om de persoon achter Nijntje zo te leren kennen. Het was een eer om aanwezig te zijn bij de premiere!

Hartelijke groet, Sandra Blankhart, Amsterdam

Geachte heer Bruna,

Vanavond heb ik een korte impressie gezien van uw belevingswereld.

Ik vond de film zeer bijzonder. Ook met de achtergrond van de heer Rietveld en zijn eenvoud, die

de uwe is. De film vond ik een ingetogen portret van een bescheiden man.

Ik wens u het allerbeste toe en hoop u nog eens te zien fietsen in "onze" stad.

Met vriendelijke groet,

Esther Geurink. 

 

Lieve Jan,

Wat een mooie film! Wij hebben erg van genoten, jammer dat de film maar 12 minuten lang was.

 

Geachte meneer Bruna,
 Met plezier heb ik naar U portret gekeken en ondanks dat ik ben opgegroeid met Nijntje is mij nooit de eenvoud opgevallen. 
Vooral het stuk met Matisse en daarna de Nijntje variant. Ik zal weer in de oude boeken duiken en deze met anderen ogen gaan bekijken!
 
Bedankt!
 Pipaluk Knudsen Ostermann, Groenland, co-auteur Silent Snow 

 

Waarde Jan van den Berg,

Vanavond waren mijn vrouw en ik aanwezig bij de première van de korte film over Dick Bruna. Een zeer geslaagde film! Hij sluit voortreffelijk aan bij de eerdere films die u in het kader van de serie "Utrecht aan Zee" maakte. Het contact tussen Gerrit Rietveld en Dick Bruna bij het bezoek aan het Rietveld/Schröderhuis was een vondst. Ook treffend omdat aan Rietveld in de eerdere serie een boeiende film was gewijd. De inspiratie die Dick Bruna in Parijs opdeed voor zijn minimale lijnvoering maakte zijn ontwikkeling heel duidelijk en kwam op een mooi moment in de film.

De kunstenaar zelf kwam als krasse tachtiger heel goed in beeld en zijn toelichtingen maakten het verhaal helemaal begrijpelijk.

Mooi dat hij ook in zijn atelier te zien was en dan met uitzicht op de dom, een beeld dat alle films in deze serie verbindt. Ook heel toepasselijke muziek.

Prachtig dat de film over Dick Bruna aan deze serie is toegevoegd. Hulde!

Met vriendelijke groet, ir. M.C. van den Berg, landschapsarchitect te Driebergen

 

Jan, bedankt voor je uitnodiging voor de film over Dick Bruna.

In Utrecht was langdurig een klacht dat er nooit wat gebeurt - een moeras.

De langdurige Utrechters weten beter : al voor de tijd van bv. Willem Pijper 

is er hier steeds van alles gebeurd en Dick Bruna is zo'n landmark waarvan er

 in Nederland geen tweede is.

We zijn tevreden met 'dat hij er een van ons is' en dat kwam in de film mooi naar voren.

Ga nog lang door met 'Utrecht aan zee'. Complimenten van Jan Douwes, Utrecht

 

Lieve Jan,

Utrecht was zelden zo mooi als gisteravond. Ik heb genoten van jouw portret van Dick Bruna en naar dat fragment waarin hij het oogje van het beroemdste konijn van Nederland schilderde, had ik uren kunnen kijken.

Wat kunnen ogenschijnlijk simpele dingen een mens toch gelukkig maken.

Claudia Colaris, collega uit Limburg

 

Beste Jan en Dhr Bruna,

Als illustrator zijnde heb ik erg genoten van de beelden en het leuke portret dat is neergezet binnen deze 12 minuten. Daarnaast kreeg de film ook nog een erg leuke korte introductie van welke een echte meerwaarde was op het verhaal.

Bedankt hiervoor!

Met vriendelijke groet,

Jaron Korvinus, Rotterdam

 




<< Terug naar Nieuwsberichten